محمد دانشمندی، مدیر دپارتمان توربو اکسپندر این شرکت دانشبنیان اظهار کرد: محصولاتی که در این دپارتمان طراحی میکنیم شامل فرایندهای کرایوژنیک و اکسپند کردن سیالات است که کاربردهای وسیعی در ایستگاههای تقلیل فشار، مایعسازی میعانات گازی و سیستمهای ASU دارد.
وی افزود: کار اصلی این سیستمها این است که با کاهش و انجام فرایند آیزن تروپیک، بیشترین میزان کاهش دما را دارد که این کاهش میزان دما با شروع مایعسازی همراه خواهد بود.
دانشمندی خاطر نشان کرد: ما در این مجموعه با کمک معاونت علمی ریاستجمهوری توانستیم اولین توربو اکسپندر سطح ۵ پالایشگاهها را بومیسازی کنیم. ویژگی منحصر به فرد توربو اکسپندری که ما راهاندازی و طراحی کردیم، وجود یاتاقانهای مغناطیسی است که از جمله تجهیزات هایتک پالایشگاهها به شمار میرود.
مدیر دپارتمان توربو اکسپندر این شرکت دانشبنیان اضافه کرد: فرایند عملکردی یاتاقانهای مغناطیسی به این صورت است که هیچ تماس وجود ندارد و به واسطه شار مغناطیسی، شفت را معلق نگه میدارد که این امر موجب شده یاتاقانها نیاز به تعمیرات ندارند.
وی با بیان اینکه توربو اکسپندری که ما راهاندازی کردیم، توان ۳.۵ مگاوات دارد، ادامه داد: سمت اکسپندر این سیستم نزدیک به ۴۰ تن در ساعت، فشار ۶۰ بار را به ۳۰ بار و دمای منهای ۳۰ درجه سانتیگراد را تا منهای ۷۰ درجه سانتیگراد کاهش میدهد تا بتواند اولین فرایند مایعسازی گازها در پالایشگاهها را که شامل جداسازی گاز متان میشود، انجام دهد.
دانشمندی با اشاره به جزئیات عملکردی این توربو اکسپندرها توضیح داد: با توجه به روابط ترمودینامیک، هر کاهش فشاری باعث کاهش دما میشود. این فرایندهای ترمودینامیک انواع مختلفی دارد و از میان آنها فرایند آیزن تروپیک، بیشترین کاهش دما را به ازای یک کاهش فشار اعمال میکند، ضمن آنکه باعث ایجاد توان خواهد شد؛ به این معنا که از توانی که باعث کاهش فشار شده است، بابت بخشهای دیگر مانند کمپرس کردن هوا در سمت دیگر و یا در بخش ژنراتور برای تولید برق، مورد استفاده قرار گیرد.
وی کارکرد این سیستم را در فرایندهای کرایوژنیک دانست که موجب مایعسازی گازها و اجزای هوا میشود و یادآور شد: توربو اکسپندر ۳.۵ مگاوات ما در پالایشگاه پنجم عسلویه راهاندازی شده است. این سیستمها در پالایشگاهها به تعداد کمی نصب میشوند، ولی حساسیت بالایی دارند، چون هر توربو اکسپندری که در پالایشگاهها با اشکال مواجه شوند، بین یک چهارم تا یک ششم ظرفیت پالایشگاهها کاهش خواهد یافت؛ از این رو این سیستمها با حساسیت بالایی وجود دارند که همواره در سرویس باشند.
وی تاکید کرد: چالشی که در همه پالایشگاهها وجود داشت، به این صورت بود که اگر یاتاقانهای مغناطیسی توربو اکسپندر دچار اشکال میشد، در شرایط تحریم خدمات به ما ارائه نمیشد، در نتیجه سرویس از عملکرد خود خارج میشد، چون فید دیسپاچینگ خیلی تحت تاثیر این شرایط قرار میگرفت.
دانشمندی اظهار کرد: با ورود معاونت علمی ریاستجمهوری به این حوزه توانستیم این پروژه را اجرایی کنیم و با شکست تحریمها، کشور جزو سازندگان یاتاقانهای مغناطیسی قرار گرفت و میتوانیم نیازهای کشور را در این زمینه رفع کنیم.
وی با اشاره به نیاز کشور به توربو اکسپندرها گفت: تنها در پارس جنوبی نزدیک به ۵۰ تا ۶۰ توربو اکسپندر نصب شده است که باید طرحهای توسعهای شرکت گاز با نیاز ۵۰ تا ۶۰ عددی به این میزان اضافه شود. این سیستمها با توجه به کاربردی که دارند، محصولی نیستند که به صورت سِری به تولید برسند، بلکه بر اساس سفارش، اقدام به ساخت آنها میشود.
مدیر دپارتمان توربو اکسپندر این شرکت دانشبنیان با بیان اینکه دانش فنی توربو اکسپندرها در اختیار چند کشور اروپایی است، ادامه داد: آلمان، فرانسه و آمریکا صاحب این دانش فنی بودند و با توسعه این دانش فنی در کشور، ایران میتواند ادعا کند که چهارمین کشور سازنده این نوع یاتاقانها است.
وی صنایع فولاد برای جداسازی ترکیبات نیتروژن و اکسیژن، نیروگاهها برای تولید برق بیشتر از نیروگاههای تقلیل فشار و تولید گاز هلیوم را از دیگر کاربردهای توربو اکسپندرها نام برد و یادآور شد: طراحی و ساخت این سیستمها و نصب در پارس جنوبی بین ۴ تا ۵ میلیون یورو صرفهجویی ارزی به همراه داشته است. همچنین برای توسعه این دانش فنی نزدیک به ۵۰۰ شرکت با ما همکاری دارند.
